ข้อมูลทั่วไป : นาดูน จังหวัดมหาสารคาม (จ.มหาสารคาม)

จังหวัดมหาสารคาม ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์จังหวัดมหาสารคาม สอบถามข้อมูลทั่วไป ให้น้องปูแป้งช่วงแนะนำ

ข้อมูลทั่วไป : นาดูน

ประวัติความเป็นมา
ดงน้ำดูนเป็นแหล่งชุกชุมไปด้วยสัตว์ป่านานาชนิด บรรดานายพรานทั้งมักจะไปล่สัตว์ที่ดงน้ำดูนอยู่สมอ เห็นเป็นทำเลอุดมสมบูรณ์เหมาะสมที่จะทำนาทำไร่ และสร้างถิ่นฐานได้ จึงได้นำพาลูกหลานไปสร้างบ้านเรือยอยู่ ณ ที่ดงน้ำดูน บรรดาบรรพบุรุษผู้มายืดดงน้ำดูนเป็นแหล่งทำมาหากินสร้างเรือนอยู่อาศัยแบ่งออกเป็น 4 สาย คือ
1. ล่ามแขก หมื่นย้าย ขุนสะเนิน พรายจ๊อก พรานอ๊อด ย้ายมาจากบ้านทันใหญ่ อำเภอ มลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ (ปีเวียงจันทร์แตก ๒๓๒๑) ได้มาล่าสัตว์ที่ดงน้ำดูน และได้ตั้งบ้านเรือนที่บ้านโนนส้มกบ แล้วจึงทยอยเข้าไปตั้งบ้านเรือนที่บ้านนาดูน ต่อมาได้ย้ายไปอยู่บ้านยางใกล้บ้านตากแดดหัวโทน จังหวัดร้อยเอ็ด
2. เฒ่าเมืองจันแป้ เฒ่าขุนบรรเทา เฒ่าพระโบฮาน ย้ายมาจากอำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์ ได้เข้ามาตั้งบ้านอยู่ที่บ้านหนองแฮด
3. เฒ่าเชียงจำปาหรือบัวลา กอบมาตย์ ย้ายมาจากเหนือหลุมเลา เมืองเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด ได้มาตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ดงน้ำดูน แต่อยู่ได้ไม่นานก็ย้ายกลับบ้านเหนือหลุมเลาตามเดิม
4. พรานใต้ (ศรีจันทร์) พรานทินวงศ์เดิมอยู่บ้านทองหลาง (ดงใหญ่) อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม ได้นำพาลูกหลานมาตั้งบ้านเรือนที่บ้านนาดูน ปกครองลูกหลานเรื่อยมาแต่พราน ใต้ไม่ได้เป็นตาแสง ผู้ได้เป็นตาแสง (กำนัน) คือตาแสงแหมบ (ก๋ำ) ต่อจากนั้นก็มีตาแสงสืบต่อกันมาคือ
ตาแสงแก้วหรือหารต๋องติวตาแสง สุและขุนผคุง (เซี่ยงหนู ปัดตายะโส นับตั้งแต่ขุนผดงเริ่มมีนามสกุล จากที่กล่าวมาจะเห็นว่าบรรพบุรุษผู้ที่มาตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ดงน้ำดูนหรือหนองคูนั้น ล้วนแต่มีเชื้อสายเป็นนายพราน โดยยึดน้ำดูนเป็นแหล่งทำมาหากินและอาศัยหนองน้ำดูนเป็นแหล่งน้ำ
อุปโภคบริโภค ลูกหลานที่สืบเชื้อสายใช้นามสกุลอยู่ในปัจจุบัน ได้แก่โคตรล่ามแขก ศรีจันทร์ กอบ มาตย์ ทินวงศ์ปิดตายะโส เป็นต้น หนองน้ำดูน หรือหนองดูน ปัจจุบันอยู่ทางทิศเหนือบ้านนาดูนด้วย อาศัยหนองดูนแห่งนี้เอง จึงได้เรียกชื่อบ้านว่าบ้านหนองดูนหรือบ้านนาดูนในกาลต่อมา อำเภอนาดูน เดิมเป็นหมู่บ้านที่ได้ยกฐานะให้เป็นตำบลมีชื่อว่า "ตำบลนาดูน" อยู่ใน ความปกครองของอำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม ปี พ.ศ. 2512 ได้รับการยกฐานะเป็นกิ่ง อำเภอและได้ยกฐานะเป็นอำเภอตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2522
คำขวัญของอำเภอ
"พระธาตุนาดูนศูนย์รวมจิตใจ น้ำดูนใสศักดิ์สิทธิ์
วิจิตรสวนวลัยรุกขเวช เขตปรางค์กู่สันตรัตน์คู่เมือง
ลือเลื่องอารยธรรมจัมปาศรี"

ข้อมูลสภาพทั่วไปและสถานการณ์ในปัจจุบัน
ลักษณะที่ตั้ง
อำเภอนาดูน ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดมหาสารคาม มีระยะทางห่างจากที่ตั้งของจังหวัดประมาณ 65 กิโลเมตร
เนื้อที่
อำเภอนาดูนมีเนื้อที่ประมาณ 248.499 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 155,280.63 ไร่
อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบ้านหวาย ตำบลหัวเรือ อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม
ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลนาสีนวล อำเภอพยัคฆ์ภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหัวเรือ อำเภอวาปีปทุม ตำบลดอกล้ำ อำเภอปทุมรัตน์ จังหวัดร้อยเอ็ด
ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลบ้านกู่ อำเภอยางสีสุราชและตำบลหนองโพธิ์ อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม
ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพพื้นที่มีลักษณะเป็นที่ราบลุ่มสลับกับมอหรือเนินเป็นบางแห่ง ไม่มีภูเขาไม่มีแม่น้ำ ไหลผ่านสภาพดินทั่วไปเป็นดินปนทราย ซึ่งขาดความอุดมสมบูรณ์ ทำให้ไม่สามารถกักเก็บน้ำได้ และในบางพื้นที่มีเกลือสะสมอยู่ในดินทำให้เกิดปัญหาดินเค็ม ซึ่งไม่เหมาะสมต่อการใช้สอยที่ดินด้านการเกษตร
พื้นที่และการใช้ประโยชน์
พื้นที่ส่วนใหญ่ร้อยละ 98 เป็นที่ดินเพื่อการเกษตรซึ่งราษฎรใช้ทำนา ทำไร่ ทำสวน รวมทั้งการเลี้ยงปศสัตว์ การใช้ประโยชน์ในที่ดิน อาศัยน้ำฝนเป็นหลัก ถ้าหากปริมาณน้ำฝนมีมากจะมี การทำการเกษตรเต็มพื้นที่ ถ้าฝนตกมีปริมาณน้อยการใช้ประโยชน์ในที่ดินจะลดลง
ลักษณะทางภูมิอากาศเป็นมรสุม มี 3 ฤดู คือ
ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ถึงปลายเดือนพฤษภาคม ฤดูนี้อากาศร้อนจัด
ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงปลายเดือนกันยายนส่วนมากแล้วปริมาณน้ำฝนต่อปีน้อย
ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคมถึงเดือนมกราคมส่วนมากลมจะพัดแรงอากาศหนาวภูมิอากาศ
ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจ
การปกครอง
แบ่งการปกครองตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2547 เป็น 9 ตำบล 94 หมู่บ้าน ดังนี้
องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 9 แห่ง
ประชากร
มีประชากรทั้งสิ้น 37,404 คน แยกเป็นชาย 16,293 คน หญิง 16,391 คน มีความหนาแน่นเฉลี่ยต่อพื้นที่ประมาณ 131 คน/ตารางกิโลเมตร
ประชากรสามารถแบ่งได้ตามรายตำบลดังนี้
การเกษตรกรรม
อำเภอมีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น 121,868.50 ไร่ ครอบครัวเกษตร จำนวน 7,498 ครอบครัว สภาพการผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ แยกเป็นดังนี้
(ที่มา : สำนักงานเกษตรอำเภอนาดูน)
การปศุสัตว์
สัตว์ที่เลี้ยง จำนวนตัว
ข้อมูลจำนวนสัตว์
(ที่มา : หน่วยปฏิบัติการปศุสัตว์อำเภอนาดูน)
ทรัพยากรป่าไม้
มีป่าไม้ที่สำคัญ ได้แก่
- ป่าสงวนหนองคนาดูน อยู่เขตติดต่อระหว่างอำเภอนาดูน - อำเภอนาเชือก -อำเภอวาปีปทุม
- ป่าโคกดงเค็ง ซึ่งเป็นที่ตั้งของพุทธมนทลอีสาน พระบรมธาตุนาดูน ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถาบันวิจัยรุกขเวช ตั้งอยู่บริเวณด้านตะวันออกของพระธาตุนาดูน มีพื้นที่ประมาณ 543 ไร่ 6 งาน 23 ตารางวา อยู่ในความควบคุมของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
การพาณิชย์
- มีสถานบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ จำนวน 1 แห่ง
- มีธนาคาร จำนวน 1 แห่ง ได้แก่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธกส.)
- มีสหกรณ์ จำนวน 1 แห่ง ไดแก่ สหกรณ์การเกษตรอำเภอนาดูนจำกัด
การบริการ
- มีโรงแรม จำนวน 7 แห่ง
- สถานบริการและเริงรมย์ จำนวน - แห่ง
การท่องเที่ยว
พระธาตุนาดูน
พิพิธภัณฑ์บ้านอีสาน
กู่สันตรัตน์
ศาลานางขาว
บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์
ข้อมูลด้านการศึกษา
ระบบการศึกษานอกโรงเรียน
- กลุ่มสนใจ 8 กลุ่ม
- วิชาชีพระยะสั้น ๓ กลุ่ม
- ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน 63 แห่ง
- ห้องสมุดประชาชน 1 แห่ง
การศึกษาอื่น ๆ
- โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกรวม - แห่ง
- ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด 1 แห่ง
- หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล 2 แห่ง
การศาสนาและศิปวัฒนธรรม
- การศาสนา ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ
- ศาสนาอื่น ๆ
- มีสถานบันหรือองค์กรทางศาสนา
วัด, ที่พักสงฆ์ จำนวน 59 แห่ง
มัสยิด จำนวน - แห่ง
ศาลเจ้า จำนวน - แห่ง
- ศิลปวัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณี
มีระบำจำปาศรีและประเพณีงานนมัสการพระธาตุนาดูนประจำปี ซึ่งอยู่ในช่วงวันมาฆบูชาของทุกปี
การสาธารสุข
1. มีการให้บริการด้านสาธารณสุข โดยมีสถานบริการ ดังนี้
- โรงพยาบาล ขนาด 30 เตียง จำนวน 1 แห่ง
- สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จำนวน 1 แห่ง
- สถานีอนามัยประจำตำบล / หมู่บ้าน จำนวน 12 แห่ง
- สำนักงานส่วนมาเลเรีย จำนวน - แห่ง
- สถานพยาบาลเอกชน จำนวน แห่ง
- ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 4 แห่ง
2. จำนวนบุคลากรทางด้านสาธารณสุข
- แพทย์ จำนวน 4 คน
- ทันตแพทย์ จำนวน 2 คน
- เภสัชกร จำนวน 3 คน
- พยาบาล จำนวน 35 คน
- เจ้าหน้าที่สาธารณสุข จำนวน 56 คน
- เจ้าหน้าที่อื่น ๆ จำนวน 25 คน
- อาสาสมัครสาธารณสุข (ผสส,อสม.) จำนวน 572 คน
3. อัตราการมีและใช้ส้วมราดน้ำ ร้อยละ 100
4. หอกระจายข่าว จำนวน 94 แห่ง ครอบคลุมได้ร้อยละ 100
การคมนาคม
การคมนาคมติดต่อสื่อสารระหว่างอำเภอและจังหวัด รวมทั้งการคมนาคมภายในตำบล และหมู่บ้านมีรายละเอียด ดังนี้
1. ทางหลวงแผ่นดิน มหาสารคาม - พยัคฆภูมิพิสัย
2. ทางหลวงแผ่นดิน นาดูน - นาเชือก
3. ทางหลวงชนบท บ้านโคกงู อ.นาดูน - บ้านโนนรังอำเภอยางสีสุราช (กรมโยธาธิการ)
4. ทางหลวงชนบท บ้านหนองโนใต้ อำเภอนาดูน - บ้านนาข่า อำเภอวาปีปทุม (ร.พ.ช)
5. สำหรับเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างตำบลและหมู่บ้านเป็นสภาพถนนลูกรัง จำนวน 51 สาย
- ตำบลหนองไผ่ 5 สาย
- ตำบลกู่สันตรัตน์ 8 สาย
- ตำบลดงบัง 5 สาย
- ตำบลหัวดง 10 สาย
- ตำบลดงดวน 7 สาย
- ตำบลหนองคู 5 สาย
- ตำบลนาดูน 1 สาย
- ตำบลดงยาง 6 สาย
- ตำบลพระธาตุ 4 สาย
การโทรคมนาคมติดต่อสื่อสาร
1. มีที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข จำนวน 1 แห่ง
2. มีการให้บริการติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์ โดยมีจำนวนคู่สาย 6 สาย
3. มีหน่วยบริการผู้ใช้ฟฟ้าสังกัดการไฟฟ้าภูมิภาคจังหวัด จำนวน 1 แห่ง
การสาธารณูปโภค
1. มีการประปาระดับอำเภอและตามตำบล หมู่บ้าน ดังนี้
- การประปาส่วนภูมิภาค จำนวน 1 แห่ง
- ประปาหมู่บ้าน จำนวน 71 แห่ง
2. แหล่งน้ำกิน - น้ำใช้ ประเภทอื่น
ทรัพยากรธรรมชาติ
ทรัพยากรดิน
ลักษณะสภาพดินโดยทั่วไปเป็นดินทราย ปะปนดินเกลือบางแห่งทำให้ความอุดมสมบูรณ์ในดินมีน้อยส่งผลต่อการเกษตร ทำให้ผลผลิตไม่ดีเท่าที่ควร
ทรัพยากรน้ำ
ไม่มีแหล่งน้ำขนาดใหญ่ในพื้นที่มีเพียงสระเก็บน้ำ ฝายน้ำลัน ห้วย หนอง ๖๐ แห่ง ซึ่งจะมีปริมาณน้ำมากในฤดูฝนเป็นส่วนใหญ่ ส่วนฤดูร้อนแหล่งน้ำหลายแห่งไม่สามารถเก็บน้ำไว้ได้
ทรัพยากรป่าไม้
อำเภอนาดูนมีพื้นที่ป่าไม้ที่สำคัญ ได้แก่
- ป่าสงวนหนองคูนาดูนอยู่เขตติดระหว่างอำเภอนาดูน - อำเภอนาเชือก - อำเภอวาปีปทุม
- ป่าโคกดงเค็งซึ่งเป็นที่ตั้งของพุทธมณฑลอีสาน อำเภอนาดูน ที่มีความหลากหลาย