ข้อมูลทั่วไป : พยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม (จ.มหาสารคาม)

จังหวัดมหาสารคาม ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์จังหวัดมหาสารคาม สอบถามข้อมูลทั่วไป ให้น้องปูแป้งช่วงแนะนำ

ข้อมูลทั่วไป : พยัคฆภูมิพิสัย

ประวัติความเป็นมา
อำเภอพยัคฆภูมิพิสัยเดิมมีฐานะเป็น เมืองพยัคฆภูมิพิสัย ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2422 โดยพระศรีสุวรรณวงษา (ท้าวเทศ) เจ้าเมืองคนแรก นำไพร่พลช้าง ม้า เสบียง อาหาร และยุทธปัจจัยไปตั้งที่ทำการเมืองครั้งแรกที่บ้านนาข่า เขตตำบลนาข่า อำเภอวาปีปทุมในปัจจุบัน ครั้นกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ ข้าหลวงต่างพระองค์มณฑลลาวกาว (อุบลราชธานี) ทรงออกตรวจราชการที่เมืองวาปีปทุม ได้รับเรื่องร้องเรียนจากเจ้าเมืองวาปีปทุมว่า พระศรีสุวรรณวงษาได้เข้าไปตั้งที่ทำการเมืองในเขตท้องที่ตน เมื่อสอบสวนแล้วเป็นความจริงจึงรับสั่งให้ย้ายที่ทำการเมืองไปตั้งในเขตท้องที่ของตน ณ บ้านปะหลาน (ตำบลปะหลาน) ซึ่งมีเขตติดต่อกับบ้านเมืองเสือในเวลานั้น ส่วนชื่อเมืองคงจะถือเอาตามชื่อบ้านเมืองเสือ จึงได้ชื่อว่า "พยัคฆภูมิพิสัย" ซึ่งมาจากรากศัพท์ในภาษาบาลีว่า "พฺยคฺฆ" แปลว่า เสือโคร่ง; "ภูมิ" แปลว่า แผ่นดิน, ที่ดิน; และ "วิสย" แปลว่า ถิ่น, เขต, แดน โดยมีลำดับสถานที่ตั้งเมือง สร้างเมืองแห่งแรกที่บ้านนาข่า ร.ศ. 98 (พ.ศ. 2422) แห่งที่ 2 ที่บ้านปะหลาน บริเวณต้นค้างคาว ร.ศ. 112 (พ.ศ. 2436)แห่งที่ 3 ย้ายมาบริเวณต้นโพธิ์ (ศาลหลักเมือง) พ.ศ. 2450 (ร.ศ. 126) สมัยนายอำเภอคนที่ 2 รองอำมาตย์โท หลวงไสยบัณฑิตย์ (ลิ วงศ์กาไสย) (พ.ศ. 2450-2454) แห่งที่ 4 ย้ายมาบริเวณที่ตั้งที่ว่าการอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย ในปัจจุบัน พ.ศ. 2454 สมัยนายอำเภอคนที่ 3 รองอำมาตย์โท หลวงภูมิพยัคฆเขต (ทิม ทิวะวิภาค) (พ.ศ. 2454-2463) เนื่องจากราว ร.ศ. 116 (พ.ศ. 2440) เมืองพยัคฆภูมิพิสัย ถูกลดฐานะลงเป็นอำเภอ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมหาสารคาม ขึ้นตรงต่อมณฑลร้อยเอ็ด ดังนั้น เมืองพยัคฆภูมิพิสัย จึงมีเจ้าเมืองเพียงคนเดียวคือ พระศรีสุวรรณวงศา (ร.ศ. 98-116 หรือ พ.ศ. 2422-2440) (ต่อมาคือต้นตระกูล "รัตนวงศะวัต" สืบมาทุกวันนี้) หลังจากนั้นก็เป็นนายอำเภอคนแรก (ร.ศ. 116-126 หรือ พ.ศ. 2440-2450) รับราชการปกครองบ้านเมืองนานถึง 28 ปี (เป็นเจ้าเมือง 18 ปี เป็นนายอำเภอ 10 ปี)
คำขวัญอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย
"ถิ่นข้าวหอมมะลิเลื่องชื่อ ฝีมือทอผ้าไหม
ศิลปาชีพน้ำพระทัย ทุ่งกุลาร้องไห้งามตา"
ข้อมูลสภาพทั่วไปและการวิเคราะห์สถานการณ์ในปัจจุบัน
อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย ตั้งอยู่ทิศใต้ของจังหวัดมหาสารคาม ห่างจากตัวจังหวัดมหาสารคาม ประมาณ 84 กิโลเมตร ตั้งอยู่บนพิกัด UC 063157 ตามแผนที่ระวาง 464 lll อำเภอพุทไธสง L 7017 มีพื้นที่ทั้งหมด 409.783 ตารางกิโลเมตร เป็นอำเภอที่อยู่ใต้สุดของจังหวัดมหาสารคาม
อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตอำเภอยางสีสุราช อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอพุทไธสง อำเภอนาโพธิ์ จังหวัดบุรีรัมย์
ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพพื้นที่โดยทั่วไป เป็นพื้นที่ราบ ด้านทิศตะวันออกเป็นพื้นที่ราบในเขตทุ่งกุลาร้องไห้ด้านทิศตะวันตก
เป็นที่ราบสูง มีป่าละเมาะสลับทุ่งนาพื้นที่โดยทั่วไปเป็น ทุ่งนา 95% เป็นป่าละเมาะ 5% สภาพดินเป็นดินปนทราย
ภูเขา
ภูมิอากาศ ลักษณะภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม มี 3 ฤดู
ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือน มีนาคม-เมษายน และอากาศร้อนที่สุดเดือนเมษายน
ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือน มิถุนาย - ตุลาคมและฝนจะตกชุกที่สุดประมาณเดือนตุลาคม
ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือน พฤศจิกาย - กุมภาพันธ์ และอากาศหนาวจัดมีลมแรง ประมาณเดือนธันวาคม - มกราคม อุณหภูมิโดยเฉลี่ยทั้งปี 28.7 องศาเชลเชียส
การเมืองการปกครอง
อำเภอพยัคฆภูมิพิสัยมี 14 ตำบล 227 หมู่บ้าน จำนวนหลังคาเรือน 25,619 ครัวเรือนมีประชากรทั้งหมด 87,297 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 21 มิถุนายน 2564) ดังนี้
1. ด้านการปกครองท้องที่ อำเภอพยัฆภูมิพิสั แบ่งเขตการปกครองตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองพ.ศ. 2457 แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 11 พ.ศ. 2551 เป็น 14 ตำบล 227 หมู่บ้าน 2
2. ด้านการปกครองส่วนท้องถิ่น ประกอบด้วย 1 เทศบาล 14 องค์การบริหารส่วนตำบล ดังนี้
3. การเมืองระดับท้องถิ่น มีสมาชิกสภาองค์กรบริหารส่วนจังหวัด จำนวน 2 คน นายกเทศมนตรีตำบล จำนวน 1 คน สมาชิกสภาเทศบาลตำบล 12 คน นายกองค์การบริหารส่วนตำบล จำนวน 14 คน สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล จำนวน 430 คน
โครงสร้างพื้นฐาน
- การไฟฟ้า ประชาชนมีฟฟ้าใช้ครบทุกตำบล ทุกหมู่บ้าน
- การประปา มีประปาส่วนภูมิภาค 1 แห่ง
- การสื่อสาร มีที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข จำนวน 1 แห่ง และชุมสายโทรศัพท์ 1 แห่ง
- การคมนาคม อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย มีเส้นทางคมนาคมใช้ในการขนส่งติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียง จำนวน 5 เส้นทาง มีรถยนต์โดยสารวิ่งผ่านจากตัวอำเภอจำนวนหลายสาย เช่น กรุงเทพ-เขมราธู /กรุงเทพ-พนมไพร/กรุงเทพ-สุวรรณภูมิ / บุรีรัมย์-ร้อยเอ็ด / ขอนแก่น-สุรินทร์ / เป็นต้น มีรถยนต์โดยสารปรับอากาศวิ่งรับ-ส่งผู้โดยสารจากตัวอำเภอพยัณภูมิพืสัย - กรุงเทพมหานคร จำนวนหลายเที่ยวทั้งกลางวันและกลางคืนภายในเขตอำเภอ มีเส้นทางคมนาคมสามารถเดินทางด้วยรถยนต์ รถจักรยานยนต์ติดต่อกันได้ทุกตำบล/ทุกหมู่บ้าน
- ทางหลวงแผ่นดินติดต่อกับอำเภอต่าง ๆ ดังนี้
1. ทางหลวงแผ่นดินสายพยัคฆภูมิพิสัย-เกษตรวิสัย-สุวรรณภูมิ ทางหลวงหมายเลข 202 (ระยะทางในเขตอำเภอ 22 กิโลเมตร)
2. ทางหลวงแผ่นดินสายพยัคภูมิพิสัย-พุทไธสง ทางหลวงหมายเลข 209 (ระยะทางในเขตอำเภอ
11 กิโลเมตร)
3. ทางหลวงแผ่นดินสายพยัคฆภูมิพิสัย-สตึก-บุรีรัมย์ ทางหลวงหมายเลข 219 (ระยะทางในเขตอำเภอ 5 กิโลเมตร)
4. ทางหลวงแผ่นดินสายพยัคฆภูมิพิสัย-นาดูน-วาปีปทุม-มหาสารคาม ทางหลวงหมายเลข 2040, 2045 (ระยะทางในเขตอำเภอ 10 กิโลเมตร)
5. ทางหลวงแผ่นดินสายพยัคฆภูมิพิสัย-ยางสีสุราช-นาเชือก-บรบือ-มหาสารคาม ทางหลวง หมายเลข 219 (ระยะทางในเขตอำเภอ 10 กิโลเมตร)
6. ทางหลวงชนบทพยัคฆภูมิพิสัย-เม็กดำ ระยะทาง 10 กิโลเมตร
7. ทางหลวงชนบทสายบ้านเม็กดำ -บ้านโคกล่ามระยะทาง 9 กิโลเมตร
8. ทางหลวงชนบทสายบ้านหนองอีเข็ม-บ้านโนนแคน ระยะทาง 10 กิโลเมตร
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
แหล่งน้ำลำห้วยธรรมชาติ ได้แก่
1. ห้วยลำพลับพลา ความยาว 25 กิโลเมตร (แนวแบ่งเขตอำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์)
2. ห้วยลำเตา ความยาว 20 กิโลเมตร (แนวแบ่งเขต อำเภอเกษตรวิสัย อำเภอปทุมรัตต์ จังหวัดร้อยเอ็ด)
3. ห้วยลำพังชู ความยาว 20 กิโลมตร (แนวแบ่งเขต อำเภอพุทไธสง อำเภอนาโพธิ์ จังหวัดบุรีรมย์)
4. ห้วยลำแสง ความยาว 8 กิโลเมตร
5. ห้วยบางบอน ความยาว 4 กิโลเมตร
6. ห้วยคลองจอบ ความยาว 9 กิโลเมตร
พื้นที่ป่าไม้ พื้นที่ป่ไม้ในเขตอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย มีทั้งหมด 12,164 ไร่
ด้านสังคม
การศึกษา
1. การศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเขต 2 มีโรงเรียนระดับประถมศึกษา 55 แห่ง บางแห่งเปิดสอนในระดับมัธยมศึกษาตามนโยบายขยายโอกาสทางการศึกษา
- กรมสามัญศึกษามีโรงเรียนมัธยมศึกษา 1 แห่งคือ โรงเรียนพยัคฆภูมิวิทยาคาร
- กรมอาชีวศึกษา 1 แห่งคือ วิทยาลัยการอาชีพพยัคฆภูมิพิสัย
- องค์การบริหารส่วนจังหวัดมหาสารคาม 2 แห่ง คือ โรงเรียนเมืองเตาวิทยาคม และโรงเรียนเวียงสะอาดพิทยาคม
- สำนักงานการศึกษาเอกชนม์โรงเรียนในสังกัด จำนวน 2 แห่ง คือ โรงเรียน พระกุมารศึกษา และโรงเรียนอนุบาลเอี่ยมสุข
- ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย จำนวน 1 แห่ง คือ ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย
การศาสนา มีวัด 63 แห่ง สอนบาลี 2 แห่ง มีโบสถ์คริสต์ 4 แห่ง มีศาลเจ้า 1 แห่ง
วัฒนธรรมและประเพณี ประเพณีลงแขกเกี่ยวข้าวของหมู่บ้าน ประเพณีบุญบั้งไฟ บุญเบิกบ้าน ประเพณีสงกรานต์ เป็นต้น
ด้านสาธารณสุข โรงพยาบาลขนาด 90 เตียง จำนวน 1 แห่ง สถานีอนามัยประจำตำบลและหมู่บ้าน
จำนวน 20 แห่ง คลินิกเอกชน 21 แห่ง ร้านขายยาแผนปัจจุบัน 9 แห่ง อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน มีทุก
หมู่บ้าน
ด้านเศรษฐกิจ
ด้านเกษตรกรรม พื้นที่ทำการเกษตร เป็นพื้นที่นา จำนวน 338,159 ไร่
- พื้นที่ทำสวน จำนวน 6,326 ไร่
- พื้นที่ทำไร่ จำนวน 1,029 ไร่
การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม มีพื้นที่การปลูกหม่อนประมาณ 2,300 ไร่ เกษตรกร ผู้ปลูกหม่อนเลี้ยงไหมประมาณ 4,310 ครัวเรือน สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถได้ทรงมีพระราชดำริให้สร้าง "ศูนย์ศิลปาชีพ"ขึ้น ณ บ้านดอนลี่ หมู่ที่ 9 ตำบลหนองบัวแก้ว ภายใต้ชื่อ "โครงการส่งเสริมศิลปาชีพบ้านดอนหลี่"ประชาชนประกอบอาชีพ การเกษตรกรรม ร้อยละ 81.98 รับจ้าง ร้อยละ 11.00 ค้าขาย ร้อยละ 5.12 รับราชการ ร้อยละ 2.50
- พืชเศรษฐกิจ คือ ข้าวหอมมะลิ ข้าวเหนียวข้าวชนิดอื่นๆ ข้าวโพด อ้อย มัน ไม้ยูคาลิปตัส
- สัตว์เศรษฐกิจ คือ กระบือ โค สุกร เป็ดไก่ ปลา และกบ
อุตสาหกรรม มีโรงสีข้าวขนาดใหญ่แห่งโรงผลิตน้ำดื่ม 10 แห่ง และโรงงานผลิตน้ำแข็ง 2 แห่ง
กลุ่มส่งเสริมอาชีพ กลุ่มส่งเสริมอาชีพที่ได้รับการลงทะเบียนมีทั้งหมด จำนวน 82 กลุ่ม โดยแบ่งออกเป็นประเภทรายเดี่ยว รายกลุ่ม และกลุ่มตาม SME ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มเป็นกลุ่มเกี่ยวกับการทอผ้าไหม เครื่องจักสาน เครื่องดื่มสมุนไพร ยาสมุนไพร การทำปุ๋ยชีวภาพ การประดิษฐ์เกี่ยวกับเครื่องประดับ
ด้านแรงงน แรงงานในพื้นที่เกิดการหลั่งไหลเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมในเมืองใหญ่ ทั้งในส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค ประชากรส่วนใหญ่มีการ อพยพด้านแรงงาน คือ ช่วงอายุระหว่าง 15-25 ปี ส่วนแรงงานที่เข้าสู่ภาคเกษตรกรรมในจังหวัดแถบภาคกลางและภาคตะวันตก การอพยพส่วนใหญ่เกิดขึ้นหลังฤดูการเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตร
การพาณิชย์และการธนาคาร มีธนาคารพาณิชย์ของรัฐ จำนวน 5 แห่ง คือ ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สาขาพยัคฆภูมิพิสัยธนาคารออมสินสาขาพยัคฆภูมิพิสัยธนาคารเพื่อกรเกษตรและสหกรณ์ การเกษตร (ธ.ก.ส) สาขาพยัคฆภูมิพิสัยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ การเกษตร (ธ.ก.ส) สาขาสี่แยกพยัคฆภูมิพิสัยธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาพยัคฆภูมิพิสัย ธนาคารกสิกรไทย สาขาพยัคฆภูมิพิสัย
สถานที่ท่องเที่ยว
- ปราสาทพระธาตุพนมอินทร์