ข้อมูลทั่วไป : ยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม (จ.มหาสารคาม)

ก

ปรับขนาด
ตัวอักษร

จังหวัดมหาสารคาม ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์จังหวัดมหาสารคาม สอบถามข้อมูลทั่วไป ให้น้องปูแป้งช่วงแนะนำ

ข้อมูลทั่วไป : ยางสีสุราช

ประวัติความเป็นมา
ชาวบ้านยางสีสุราชอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในราชอาณาจักรสยามในสมัยรัชกาลที่ 1 สาเหตุที่มีการอพยพเพราะหนีภัยศึกสงครามจากการรุกรานของจีน ผู้ที่เป็นผู้นำการอพยพครั้งนั้น คือ พระสีสุราช ชาวยางสีสุราชเป็นกลุ่มชนชาวไทลาวที่มีเชื้อสายและบรรพบุรุษเป็นชาวผู้ไทที่อพยพมาจากแคว้นสิบสอง จุไทในดินแดนบางส่วนของจีน แล้วอพยพหนีสงครามมาอยู่ที่เมืองสุวรรณเขตและเมืองจำปาสัก จนได้ย้ายมาอยู่ที่ตำบลยางสีสุราชแห่งนี้ ปัจจุบันชาวบ้านในตำบลยางสีสุราชไม่หลงเหลือคนที่พูดภาษาผู้ไทได้แล้วเพราะส่วนใหญ่คนที่พูดได้เสียชีวิตไปหมดแล้ว แต่ยังคงเหลือเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ยังคงเหลือให้ลูกหลานอนุชนรุ่นหลังได้ดูได้ศึกษา จากตำนานเล่าขานและประวัติศาสตร์บางตอน ที่มีผู้รู้และผู้เฒ่าผู้แก่ประจำบ้านจดบันทึกและเล่าสืบต่อกันมาชั่วลูกชั่วหลานนั้น
ปี พ.ศ.2202 ในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายตรงกับรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้มีราษฎรอ้ายลาว (พี่สาว – น้องสาว) อพยพมาจากเมืองจำปาสัก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรลานช้าง นำโดยพระสีสุราชเป็นหัวหน้า พระสีสุราชเป็นราชบุตรของเจ้าเมืองจำปาสัก อพยพเข้ามาทางดอนมดแดง (อุบลราชธานี) ผ่านเมืองสุวรรณภูมิมาตั้งถิ่นฐานที่โคกหนองดุม ซึ่งมีชัยภูมิที่อุดมสมบูรณ์
ปี พ.ศ. 2212 พระสีสุราชได้ย้ายจากโคกหนองดุม ไปตั้งบ้านที่ดงตะกวดโนนสูง ความตอนนี้เล่าว่าพระสีสุราช ชาวบ้านเรียกกันว่า ท้าวสีสุราชหรือเฒ่าไก่สามเก้า เหตุเพราะท่านเลี้ยงไก่ไว้กินไข่กินเนื้อ เวลาที่ออกไปทำศึกหรือเดินทางไปไหนมาไหน ท่านชอบให้บริวารใช้หอก สามง่าม จำนวน 9 อัน ยกขึ้นนั่งบนคอช้างและเวลาจะลงจากคอช้างก็ให้บริวารใช้หอกรับลงทุกครั้ง เพื่อแสดงให้เห็นอิทธิฤทธิ์วิชาอาคมอยู่ยงคงกระพัน
ปี พ.ศ. 2225 ได้ย้ายจากบ้านดงตะกวดโนนสูง ไปตั้งที่โนนบ้านนาที่อยู่ทางเหนือขึ้นมา มีลำห้วยไหลผ่าน ขณะนั้นทางกรุงธนบุรีกำลังมีเหตุการณ์วุ่นวาย สมเด็จเจ้าพระมหากษัตริย์ศึก ได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ ทรงพระนามนามว่า สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงปราบกบฏได้เรียบร้อยและทรงสร้างกรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นทางทิศตะวันออกของกรุงธนบุรีขึ้นเป็นราชธานี
ปี พ.ศ. 2235 พระสีสุราช ได้ย้ายจากโนนบ้านนามาทางด้านตะวันออก ที่มีชัยภูมิเป็นป่าดงยางใหญ่มีความอุดมสมบูรณ์มากเพราะมีหนองน้ำธรรมชาติหลายแห่ง เช่น หนองโพด หนองกระบอง หนองโสกเปือย และวังศาลา มีสัตว์อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น ลิง ค่าง บ่าง ชะนี เสือ ช้าง แรด และยังมีนกอาศัยอยู่เป็นจำนวนมากอีกด้วย เช่น นกกระสา นกกระยาง นกคอก๊าก นกกาบบัว นกหงส์ นกเจ่า นกดวง อีแร้ง เป็นต้น พอถึงฤดูฝนตก ดินแดนแห่งนี้อุดมสมบูรณ์ไปด้วย ผลหมากรากไม้หลากหลายพันธุ์ สัตว์เล็กสัตว์ใหญ่อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก นาข้าวอุดมสมบูรณ์ เมื่อก่อตั้งบ้านเรือนเสร็จจึงตั้งชื่อบ้านตามนามของผู้นำ คือ พระสีสุราช + ป่าดงยางใหญ่ ว่าบ้านยางสีสุราช เพื่อเป็นสิริมงคลและความร่มเย็นเป็นสุขสืบไป
ปี พ.ศ. 2240 พระสีสุราช ได้ปกครองบ้านและทำนุบำรุงให้ชาวบ้านได้อยู่เป็นสุข และได้เลือกชัยภูมิที่เหมาะสมเพื่อตั้งวัดให้เป็นศูนย์รวมจิตใจในการทำบุญและแหล่งศึกษาหาความรู้ของบุตรหลานที่บวชเรียนในสมัยนั้น พร้อมกับเลือกสถานที่ที่มีทำเลที่เหมาะสมตั้งศาลปู่ตาขึ้นประจำหมู่บ้าน เพื่อเป็นที่ร่วมทำพิธีกรรมทางไสยศาสตร์ และยึดเหนี่ยวจิตใจ สืบต่อไปในอนาคต
ปี พ.ศ. 2336 พระสีสุราชได้ถึงแก่กรรมลงและนำไปเผาที่โคกโสกเปื่อยหรือโคกหนองหัวคนที่อยู่ทางทิศเหนือของบ้านโนนยาง และได้เรียกชื่อกันต่อมาจนถึงปัจจุบัน คือ โคกฟ้า ทั้งนี้เป็นเพราะนำศพของพระสีสุราชซึ่งเป็นลูกเจ้าฟ้าเมืองจำปาสัก ไปเผาที่นั้น ตามธรรมดาเรียกว่า โคกป่าช้า เหมือนกันทั้งหมดในภาคอีสาน
ในสมัยของท้าวเมืองแสน ได้ทำนุบำรุงบ้านให้อยู่เย็นเป็นสุข โดยจัดให้มีสถานที่คุกหรือตาราง หรือ ศาลหลักขื่อ – คา ไว้สำหรับลงโทษผู้กระทำผิดกฎระเบียบ ประเพณีอันดีงามของบ้านเมืองในสมัย บ้านยางสีสุราชขึ้นตรงทางการปกครองของเมืองโคราช
ปี พ.ศ. 2407 บ้านยางสีสุราชย้ายจากการปกครองของโคราชไปขึ้นอยู่กับมณฑลร้อยเอ็ดและขึ้นตรงกับเขตเมืองมหาสารคามในปีเดียวกัน ตรงกับสมัยราชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอบยู่หัว หมื่นมหาเสนาได้ปกครองบ้านเมืองสืบต่อมาและมีผู้สืบทอดปกครองต่อมา
ปี พ.ศ. 2532 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทย แบ่งท้องที่อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ 1 แห่ง เรียกชื่อว่า กิ่งอำเภอยางสีสุราช มีเขตการปกครองรวม 6 ตำบล คือ ตำบลยางสีสุราช ตำบลนาภู ตำบลแวงดง ตำบลบ้านกู่ ตำบลดงเมือง และตำบลขามเรียน ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอที่ตำบลยางสีสุราช ให้อยู่ในเขตการปกครองขงอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ประกาศ ณ วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2532
ปี พ.ศ. 2538 ได้มีพระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอยางสีสุราช โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับกฤษฎีการ เล่ม 112 ตอนที่ 32ก ลงวันที่ 8 สิงหาคม 2558
คำขวัญอำเภอ
“เจียระไนพลอยหลากสี หลากหลายผ้าไหมเนื้อดี มากมีต้นยางใหญ่”
ข้อมูลสภาพทั่วไปและการวิเคราะห์สถานการณ์ในปัจจุบัน
ขนาดที่ตั้งและอาณาเขตของอำเภอ
อำเภอยางสีสุราชมีพื้นที่ทั้งหมด 226 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 141,250 ไร่ ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดมหาสารคาม บริเวณพิกัด ทีซี 972,345 ห่างจากที่ตั้งจังหวัด 73 กิโลเมตร
อาญาเขตติดต่อ ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอนาเชือก อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอนาโพธิ์ จังหวัดบุรีรัมย์
ลักษณะภูมิประเทศ
พื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบสูงและที่ราบลุ่มสลับกันไป ไม่มีภูเขาและแร่ธาตุ สภาพดินเป็นดินปนทราย และดินเค็มเป็นบางส่วน
ลักษณะภูมิอากาศ
ลักษณะทางภูมิอากาศเป็นมรสุม มี 3 ฤดู คือ
- ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ถึงปลายเดือนพฤษภาคม ฤดูนี้อากาศร้อนจัด
- ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน ถึงปลายเดือนกันยายน ส่วนมากแล้วปริมาณน้ำฝนต่อปีน้อย
- ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม ถึงเดือนมกราคม ส่วนมากลมจะพัดแรงอากาศหนาว
ประชากร
จากข้อมูล สำนักทะเบียนอำเภอยางสีสุราช เมื่อ เดือน 7 พฤษภาคม 2562 อำเภอยางสีสุราช มีประชากร รวมทั้งสิ้น 35,319 คน แยกเป็นชาย 17,585 คน หญิง 17,734 คน และมี จำนวนครัวเรือนทั้งสิ้น 9,480 ครัวเรือน
1. แยกจำนวนประชากรตามเขตการปกครอง
การปกครอง
การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอยางสีสุราชแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 91 หมู่บ้าน
1. ตำบลยางสีสุราช (Yang Sisurat) 13 หมู่บ้าน
2. ตำบลนาภู (Na Phu) 17 หมู่บ้าน
3. ตำบลแวงดง (Waeng Dong) 19 หมู่บ้าน
4. ตำบลบ้านกู่ (Ban Ku) 9 หมู่บ้าน
5. ตำบลดงเมือง (Dong Mueang) 9 หมู่บ้าน
6. ตำบลสร้างแซ่ง (Sang Saeng) 12 หมู่บ้าน
7. ตำบลหนองบัวสันตุ (Nong Bua Santu) 12 หมู่บ้าน
การปกครองส่วนท้องถิ่น
ส่วนท้องที่อำเภอยางสีสุราชประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
1. องค์การบริหารส่วนตำบลยางสีสุราช ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางสีสุราชทั้งตำบล
2. องค์การบริหารส่วนตำบลนาภู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาภู ทั้งตำบล
3. องค์การบริหารส่วนตำบลแวงดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแวงดง ทั้งตำบล
4. องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกู่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกู่ ทั้งตำบล
5. องค์การบริหารส่วนตำบลดงเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเมือง ทั้งตำบล
6. องค์การบริหารส่วนตำบลขามเรียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสร้างแซ่ง ทั้งตำบล
7. องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวสันตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวสันตุ ทั้งตำบล
หน่วยงานต่างๆในพื้นที่
1. หน่วยงานราชการ (ส่วนกลาง)
- โรงพยาบาลยางสีสุราช
- สำนักงานสรรพากร เขตพื้นที่
- ศูนย์บริหารการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอยางสีสุราช
- สำนักงานวัฒนธรรมอำเภอยางสีสุราช
- สถานีตำรวจภูธรยางสีสุราช
2. หน่วยงานราชการ (ส่วนภูมิภาค)
- ที่ทำการปกครองอำเภอยางสีสุราช
- สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอยางสีสุราช
- ที่ดินอำเภอยางสีสุราช
- เกษตรอำเภอยางสีสุราช
- สาธารณสุขอำเภอยางสีสุราช
- สัสดีอำเภอยางสีสุราช
3. หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ
- สำนักงานไปรษณีย์ อำเภอยางสีสุราช
- สำนักงานไฟฟ้าสาขาอำเภอยางสีสุราช
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรสาขายางสีสุราช
4. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
- องค์การบริหารส่วนตำบลยางสีสุราช
- องค์การบริหารส่วนตำบลนาภู
- องค์การบริหารส่วนตำบลแวงดง
- องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกู่
- องค์การบริหารส่วนตำบลดงเมือง
- องค์การบริหารส่วนตำบลขามเรียน
- องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวสันตุ
5. หน่วยงานอื่นๆ ในพื้นที่
- มูลนิธิยางสีสุราช
- มูลนิธิพระครูนิเทศธรรมโกศล
- มูลนิธิวัดยางสีสุราชพ่อลอด แม่สิม ปินะเกอุทิศ
- สมาคมเสริมสร้างอาชีพคนพิการมหาสารคาม
การศึกษา
1. โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติ มีจำนวนทั้งสิ้น 23 แห่ง (ขยายโอกาสจำนวน 7 แห่ง)
2. โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา มี 2 แห่ง คือ
- โรงเรียนมัธยมยางสีสุราช
- โรงเรียนนาภูพิทยาคม
3. ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนและการศึกษาตามอัธยาศัย 1 แห่ง
สาธารณสุข
1. มีโรงพยาบาลขนาด 30 เตียง จำนวน 1 แห่ง
2. มีสถานีอนามัยประจำตำบล จำนวน ๑๐ แห่งคือ
- ตำบลนาภู มี 2 แห่ง ตั้งอยู่บ้านป่าโพธิ์ ม.10 และบ้านเหล่าหมากคำ ม.12
- ตำบลแวงดง มี แห่ง ตั้งอยู่บ้านดงแคน ม.5 บ้านบุ่งง้าว ม.9 และบ้านดงจาน ม.14
- ตำบลบ้านกู่ มี 1 แห่งตั้งอยู่ที่บ้านโนนรัง ม.2
- ตำบลหนองบัวสันตุ มี 2 แห่ง ตั้งอยู่บ้านเจริญสุข ม.2 และบ้านหนองแวง ม.7
- ตำบลดงเมือง มี 1 แห่ง ตั้งอยู่บ้านสุขสำราญ ม.8
- ตำบลสร้างแซ่ง มี 1 แห่ง ตั้งอยู่บ้านพังคี ม.9
3. สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จำนวน 1 แห่ง
4. สถานพยาบาลของเอกชน จำนวน 6 แห่ง
5. ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 4 แห่ง
ศาสนาและวัฒนธรรม
ด้านศาสนา
ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ วัดและสำนักสงฆ์ รวม 55 แห่ง แยกเป็นวัดที่ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา จำนวน 11 แห่ง สำนักสงฆ์ 44 แห่ง มีพระภิกษุ 160 รูป สามเณร 41 รูป
วัฒนธรรมประเพณี
มีบุญประเพณีสืบทอดกันมา ตามวัฒนาธรรมของชาวอีสาน ทั้ง 12 เดือน ดังนี้ บุญกุ้มข้าว บุญข้าวจี่ บุญพระเวท ตรุษสงกรานต์ บุญเบิกบ้าน บวงสรวงปู่ตา บุญเข้าพรรษา บุญข้าวประดับดิน บุญข้าวสาก บุญออกพรรษา ลอยกระทง และมีงานบุญประเพณีประจำปีของอำเภอ คืองานประเพณีบุญบั้งไฟอำเภอยางสีสุราช ที่จัดขึ้นในช่วงเดือนพฤษภาคมเป็นประจำทุกปี
ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ
สภาพเศรษฐกิจ ประชากรส่วนใหญ่ของอำเภอยางสีสุราชประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพหลัก เช่น ทำนา มันสำปะหลัง อ้อย ฯ และการปศุสัตว์ หลังฤดูว่างเว้นจากการทำการเกษตร ประชาชนประกอบอาชีพเสริม เช่น ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ทอผ้าไหมพื้นเมือง กลุ่มผลิตภัณฑ์ทองเหลืองแปรรูป เป็นต้น
1.ข้อมูลพื้นที่ทำการเกษตร (ข้อมูลจาก สนง.เกษตรอำเภอยางสีสุราช 3 พฤษภาคม 2561)
2. กลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 172 แห่ง 10 ประเภท และเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน จำนวน 2 แห่ง
- วิสาหกิจประเภทกลุ่มปลูกหม่อนเลี้ยงไหมและทอผ้าไหม จำนวน 37 แห่ง
- วิสาหกิจประเภทกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์ทองเหลือง(ตำบลนาภู) จำนวน 5 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทกลุ่มผู้เลี้ยงโค-กระบือ จำนวน 26 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทกลุ่มเกษตรอินทรีย์และการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ จำนวน 20 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเจียระไนพลอย จำนวน 4 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทกลุ่มผลิตภัณฑ์สินค้า OTOP จำนวน 28 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทกลุ่มผู้เลี้ยงสัตว์และเพาะเห็ด จำนวน 19 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทกลุ่มออมทรัพย์และกลุ่มสวัสดิการร้านค้าชุมชน จำนวน 9 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทกลุ่มจักสาน จำนวน 3 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทศูนย์ข้าวชุมชน จำนวน 10 แห่ง
- วิสาหกิจชุมชนประเภทอื่นๆ จำนวน 11 แห่ง
(ที่มา:สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอยางสีสุราช)
การปศุสัตว์
ด้านการพาณิชย์
- มีสถานบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ จำนวน 2 แห่ง
- มีธนาคาร จำนวน 1 แห่ง ได้แก่ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธกส.)
การท่องเที่ยว
มีสถานท่องเที่ยวที่สำคัญ 2 แห่ง คือ
ปรางค์กู่
- วัดชัยมงคล หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านกู่
- สวนป่าสมุนไพรกาญจนาภิเษก ม.1 ตำบลยางสีสุราช อำเภอยางสีสุราช
มีแหล่งท่องเที่ยวเชิงนวัตวิถี 2 แห่ง คือ บ้านป่าโพธิ์ หมู่ที่ 10 ตำบล นาภู และ บ้านหนองบัวแปะ หมู่ที่ 1ตำบลสร้างแซ่ง
ด้านอุตสาหกรรม
อำเภอยางสีสุราช ไม่มีโรงงานอุตสาหกรรม มีเพียงธุรกิจฟาร์มสุกรของบริษัท ซีพี จำนวน 2 แห่ง ซึ่งส่งผลกระทบด้านสาธารสุข และสิ่งแวดล้อม