ข้อมูลทั่วไป : โกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม (จ.มหาสารคาม)

จังหวัดมหาสารคาม ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์จังหวัดมหาสารคาม สอบถามข้อมูลทั่วไป ให้น้องปูแป้งช่วงแนะนำ

ข้อมูลทั่วไป : โกสุมพิสัย

ประวัติความเป็นมา
อำเภอโกสุมพิสัย เดิมขึ้นการปกครองกับเมืองมหาสารคาม เมื่อปี พ.ศ. 2424 พระเจริญราชเดช เจ้าเมืองมหาสารคาม ได้ขอตั้งเมืองใหม่ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งบ้านดงวังท่หอขวาง เป็นเมืองโกสุมพิสัย ให้ท้าวสุริโย (เสือ) เป็นพระสุนทรพิพิธ เป็นเจ้าเมือง ขึ้นกับเมืองมหาสารคาม สำหรับชื่อโกสุมพิสัย ตามพงศวดารหัวเมืองมณฑลอีสานกล่าวไว้ว่า พระเจริญราชเดชเจ้าเมืองมหาสารคาม ได้แต่งตั้งให้ท้าวสุริยวงษา นำใบบอกพร้อมทั้งเครื่องราชบรรณาการลงไป ฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยเครื่องราชบรรณาการบ้านดงวังที่หอขวาง ใช้เงินทำเป็นรูปดอกมะคำป่า เพราะถิ่นนี้แต่ก่อนมีแต่ตันมะคำป่าเป็นส่วนมาก จึงพระราชทานนามเมืองว่า "โกสุมพิสัย" ซึ่งแปลว่า แดนหรือที่อยู่แห่งต้นมะคำป่า เมืองโกสุมพิสัย ได้นามเป็นเมืองและมีเจ้าเมืองปกครองมาตั้งแต่ พ.ศ. 2424 จนถึง พ.ศ.2443 ทางราชการได้ยุบมณฑล และเมืองต่าง ( ลงเป็นอำเภอและตำบล เมืองโกสุมพิสัย จึงเปลี่ยนฐานะเป็นอำเภอตั้งแต่ พ.ศ. 2443 มาจนตราบเท่าทุกวันนี้อำเภอโกสุมพิสัย ยังได้ชื่อว่าเป็น "สะดืออีสาน" ซึ่งหมายถึง เป็นจุดกึ่งกลางของภาคอีสานความเชื่อ ประเพณี และพิธีกรรมความเชื่อ ประเพณี และพิธีกรรมของอำเภอโกสุมพิสัยที่สำคัญ คือ การจัดงานเทศกาลฉลององค์หลวงพ่อมิ่งเมืองเป็นประจำทุกปี โดยถือเอาวันที่ 1 - 3 กุมภาพันธ์ของทุกปี เป็นวันงานหลวงพ่อมิ่งเมืองนั้น ชาวโกสุมพิสัยและชาวจังหวัดใกล้เคียง ถือว่าเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองควรแก่การเคารพสักการะเป็นอย่างสูง นอกจากนั้นจะมีการจัดงานช่วงเทศกาลตรุษสงกรานต์ จัดขึ้นในบริเวณวนอุทยานโกสัมพี ซึ่งเป็นงานประเพณีประจำปี โดยในแต่ละปีจะมีนักท่องเที่ยวจากสถานที่ต่างๆทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ มาเที่ยวชมเป็นจำนวนมาก และการจัดแข่งขันเรื่อยาวประเพณีประจำปีช่วงออกพรรษาในวันเดียวกัน ตอนกลางคืนจัดงานลอยกระทง ไหลเรือไฟ
คำขวัญอำเภอ
"เมืองสะดืออีสานถิ่นฐานคนดีวนอุทยานโกสัมพี สือชื่อ
นามระบือหุ่นฟางลิง องค์พระมิ่งเมืองศักดิ์สิทธิ์ งามจับจิตบึงกุย"
ข้อมูลสภาพทั่วไปและการวิเคราะห์สถานการณ์ในปัจจุบัน
ที่ตั้งและอาณาเขต
ข้อมูลที่ตั้ง อำเภอโกสุมพิสัย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัดมหาสารคาม อยู่ห่างจาก จังหวัดมหาสารคาม 27 กิโลเมตร ตั้งอยู่บนเนินสูงหรือเรียกว่า "มอ" มีพื้นที่ 956,351 ตารางกิโลเมตร (527,719 ไร่) มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอต่าง ๆ ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเชียงยืน และอำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอกันทรวิชัย และอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอกดรัง จังหวัดมหาสารคาม และอำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น
ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพพื้นที่ เป็นที่ราบสูง ลุ่มๆ ดอนๆ ไม่มีภูเขาพื้นที่ป่าถูกทำลาย จนกลายเป็นป่า ที่สภาพเสื่อมโทรม
แม่น้ำ มีแม่น้ำชี ซึ่งฝั่งชีด้านทิศเหนืออยู่ในเขตชลประทานหนองหวาย สามารถทำนาได้ ทั้งนาปีและนาปรัง ส่วนฝั่งแม่น้ำชีด้านทิศต้เป็นแหล่งไม่ค่อยมีความอุดมสมบูรณ์ เนื่องจากขาดน้ำทำนาต้อง อาศัยน้ำธรรมชาติจากน้ำฝน ประชากรมีความยากจน ประกอบอาชีพทำนา เลี้ยงสัตว์ และทำไร่มันสำปะหลัง รายได้ไม่พอเลี้ยงครอบครัวต้องอพยพแรงงานในบางฤดูกาล
ลักษณะภูมิอากาศ
ลักษณะภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม มี 3 ฤดู คือ
ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่ เดือนกุมภาพันธ์ - เดือนเมษายน อากาศร้อนอบอ้าว อุณหภูมิโดย เฉลี่ยประมาณ 29 องศาเซลเซียส
ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม - เดือนกันยายน โดยได้รับอิทธิพลจากลมมรสุม ตะวันตกเฉียงใต้
ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม - เดือนมกราคม ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุม ตะวันออกเฉียงเหนือมีอุณหภูมิโดยเฉลี่ยประมาณ 15 องศาเชลเชียส
การปกครอง
อำเภอโกสุมพิสัยแบ่งการปกครองออกเป็น 17 ตำบล จำนวน 233 หมู่บ้าน (มีหมู่บ้านอยู่ในเขตเทศบาล 10 หมู่บ้าน นอกเขตเทศบาล 233 หมู่บ้าน) ดังนี้
1. ตำบลหัวขวาง 25 หมู่บ้าน
2. ตำบลแพง 16 หมู่บ้าน
3. ตำบลหนองเหล็ก 20 หมู่บ้าน
4. ตำบลแก้งแก 10 หมู่บ้าน
5. ตำบลยางน้อย 14 หมู่บ้าน
6. ตำบลยางท่าแจ้ง 10 หมู่บ้าน
7. ตำบลวังยาว 12 หมู่บ้าน
8. ตำบลเขวาไร่ 20 หมู่บ้าน
9. ตำบลแห่ใต้ 19 หมู่บ้าน
10. ตำบลหนองบอน 11 หมู่บ้าน
11. ตำบลหนองกุงสวรรค์ 10 หมู่บ้าน
12. ตำบลเหล่า 11 หมู่บ้าน
13. ตำบลเลิงใต้ 12 หมู่บ้าน
14. ตำบลเขื่อน 11 หมู่บ้าน
15. ตำบลหนองบัว 10 หมู่บ้าน
16. ตำบลดอนกลาง 11 หมู่บ้าน
17. ตำบลโพนงาม 12 หมู่บ้าน
หน่วยงานต่าง ในพื้นที่ อำเภอโกสุมพิสัย
หน่วยงานราชการ/รัฐวิสาหกิจ
- ที่ทำการปกครองอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 26 คน มีภารกิจหน้าที่ในการบำบัดทุกข์ บำรุงสุข ให้แก่ประชาชน
- สถานีตำรวจภูธรโกสุมพิสัย มีภารกิจหน้าที่ตรวจตรารักษาความสงบ จับกุมและปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมาย
- สถานีตำรวจภูธรเหล่า มีภารกิจหน้าที่ตรวจตรารักษาความสงบ จับกุมและปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมาย
- สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 11 คน มีภารกิจหน้าที่ ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ และการมีส่วนร่วมของประชาชน ส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนฐานรากให้มี ความมั่นคงเพื่อให้เป็นชุมชนเข้มแข็งอย่างยั่งยืน
- สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 3 มีบุคลากร 30 คน มีภารกิจหน้าที่ในการพัฒนาการศึกษา
- สำนักงานที่ดินจังหวัดมหาสารคาม สาขาโกสุมพิสัย มีบุคลากร 20 คน มีภารกิจ หน้าที่การปฏิบัติงานตามภารกิจและหน้าที่ความรับผิดชอบของกรมที่ดิน ซึ่งมีหน้าที่บริการต่อ
- สัสดีอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 2 นาย มีภารกิจเกี่ยวกับราชการทหาร ควบคุม ทหารกองเกิน ทหารกองหนุน ในเขตท้องที่
- สรรพากรอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 6 คน ให้บริการเกี่ยวกับภาษี
- ที่ทำการไปรษณีย์ อำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 15 คน มีภารกิจหน้าที่เกี่ยวกับไปรษณีย์ โทรเลข
- การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 20 คน มีภารกิจหน้าที่ เกี่ยวกับไฟฟ้า
- หมวดการทางโกสุมพิสัย มีบุคลากร 5 คน มีภารกิจหน้าที่อำนวยความสะดวกทางการสัญจรทางหลวงที่ได้รับมอบหมายในเขตพื้นที่
- สำนักงานท้องถิ่นอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 2 คน มีอำนาจหน้าที่ตามภารกิจของกรมในพื้นที่อำเภอ งานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นในอำเภอ
- ประมงอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 1 คน มีอำนาจหน้าที่ส่งเสริมและสนับสนุนการประกอบอาชีพด้านการประมงให้เหมาะสม
- สำนักงานท่องเที่ยวและกีฬา อำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 1 คน มีอำนาจหน้าที่ส่งเสริมและประสานการปฏิบัติด้านการกีฬาและท่องเที่ยวในพื้นที่อำเภอ
- สำนักงานเกษตรอำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 13 คน มีอำนาจหน้าที่ส่งเสริมและถ่ายทอดความรู้ด้านการผลิต
- สำนักงานปศุสัตว์อำเภอโกสุมพิสัย มีบุคลากร 5 คน มีอำนาจหน้าที่การควบคุมกำกับดูแล การดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยโรคระบาดสัตว์ บำรุงพันธุ์สัตว์ ควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ในพื้นที่
- วนอุทยานโกสัมพี มีบุคลากร 15 นาย มีอำนาจหน้าที่ควบคุม ดูแล การอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ และป่าไม้ ในพื้นที่
ธนาคารและสถาบันการเงิน
อำเภอโกสุมพิสัย มีสถาบันการเงิน 8 แห่ง ดังนี้
1. ธนาคารกรุงไทย
2. ธนาคารออมสิน
3. ธนาคารไทยพาณิชย์
4. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาโกสุมพิสัย
5. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาบ้านเขื่อน
6. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาแพง
7. ธนาคารกรุงเทพ
ประชากรและอาชีพ
ประชากรของอำเภอโกสุมพิสัย ณ เดือน มิถุนายน 2564 รวมทั้งสิ้น 109,801 คน 31,655 ครัวเรือน เป็นชาย 54,122 คน หญิง 55,679 คน โดยแยกเพศและช่วงอายุ ดังนี้
1.ช่วงวัยเด็ก อายุแรกเกิด - 12 ปี เป็นชาย 7,527 คน หญิง 7,769 คน รวม 15,776 คน
2.ช่วงวัยเรียน อายุ 13 - 22 ปี เป็นชาย 6,915 คน หญิง 6,398 คน รวม 13,293 คน
4. ช่วงวัยทำงาน อายุ 23 - 60 ปี เป็นชาย 32,688 คน หญิง 24,322 คน รวม 57,010 คน
3.ช่วงวัยผู้สูงอายุ 61 ปีขึ้นไป เป็นชาย 7,329 คน หญิง 17,549 คน รวม 24,548 คน
ข้อมูลแรงงานต่างด้าวที่อยู่ในพื้นที่ เป็นชาย 48 คน หญิง 24 คน รวม 72 คน
ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนาข้าว ทำไร่มันสำปะหลัง อ้อย ข้าวโพด ผัก ไม้ดอก และทำสวนผลไม้ เป็นบางส่วน
การศึกษา
อำเภอโกสุมพิสัย มีจำนวนสถานศึกษาในพื้นที่ จำนวน 85 แห่ง ซึ่งแบ่ง ออกเป็นสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา จำนวน 8 แห่ง สถนศึกษาระดับประถมศึกษา จำนวน 77 แห่ง และมีที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน จำนวน 233 แห่งสำหรับจำนวนบุคลากรทางการศึกษาครู ในพื้นที่มีจำนวน 1,232 คน แบ่งออกเป็น ครูอาชีวะศึกษา - ครูโรงเรียนมัธยม จำนวน 264 คน และครูโรงเรียนประถมศึกษา จำนวน 671 คน
การสาธารณสุข
อำเภอโกสุมพิสัย มีสถานบริการสาธารณสุข จำนวน 28 แห่ง ประกอบด้วย
1. โรงพยาบาลรัฐขนาด 120 เตียง จำนวน 1 แห่ง
2. โรงพยาบาลส่งสริมสุขภาพตำบล จำนวน 20 แห่ง
3. คลินิกเวชกรรม จำนวน 13 แห่ง/ทันตกรรม จำนวน 1 แห่ง / พยาบาลผดุงครรภ์ จำนวน 11 แห่ง
4. บุคลากรทางการแพทย์ ประกอบด้วย แพทย์ จำนวน 15 คน ทันตแพทย์ จำนวน 11 คน พยาบาล จำนวน 144 คน เภสัชกร จำนวน 11 คน เจ้าหน้าที่ด้านสาธารณสุข จำนวนรวม 460 คน จำนวนสมาชิกศูนย์เฉลิมพระเกียรติเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยโรคเอดส์ จำนวน 152 คน
ศาสนาและวัฒนธรรม
อำเภอโกสุมพิสัย ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีประเพณี และพิธีกรรมของอำเภอโกสุมพิสัยที่สำคัญ คือ การจัดงานเทศกาลฉลององค์หลวงพ่อมิ่งเมืองเป็นประจำทุกปี โดยถือเอาวันที่ 1 - 3 กุมภาพันธ์ของทุกปี เป็นวันงานหลวงพ่อมิ่งเมืองนั้น ชาวโกสุมพิสัยและชาวจังหวัดใกล้เคียง ถือว่าเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองควรแก่การเคารพสักการะเป็นอย่างสูง
ด้านเศรษฐกิจ
การเกพตร อำเภอโกสุมพิสัย มีพื้นที่การเกษตรทั้งหมด 336,908 ไร่ มีพื้นที่ ชลประทาน จำนวน 90,176 ไร่ พื้นที่ทำนา 249,873 ไร่ เป็นพื้นที่ทำไร่ 102,856 ไร่ พื้นที่ทำสวน 2,181 ไร่ พืชเศรษฐกิจที่สำคัญได้แก่ ข้าวนาปี ข้าวนาปรัง มันสำะหลัง อ้อย การเลี้ยงสัตว์ที่สำคัญ ได้แก่ ไก่ โค กระบือ หมู เป็ด จำนวนฟาร์มปลา 549 ฟาร์ม คิดเป็นพื้นที่ 5,636 ไร่ (จำนวน 6,104 บ่อ) ชนิดพันธุ์ปลา มี ปลานิล ปลาไน ปลาตะเพียน ปลายี่สกเทศ ปลานวลจันทร์เทศฯ
การพาณิชย์ อำเภอโกสุมพิสัย มีร้านค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป ในพื้นที่ ที่มีความขยายตัวมากกว่าปีที่ผ่านมา ดังนี้
1.ห้างบิ๊กชี จำนวน 1 แห่ง
2.ห้างเทสโต้โลตัส จำนวน 1 แห่ง
3.ร้าน 7-Eleven จำนวน 3 แห่ง
4.ร้านขายส่งและร้านขายของทั่วไป จำนวน 274 แห่ง
5.ร้านที่ขายวัสดุก่อสร้าง เครื่องจักรทางการเกษตร ร้านขายปุ้ย และวัสดุเกี่ยวกับการเกษตร จำนวน 13 แห่ง
สถานที่ท่องเที่ยวและสถานที่สำคัญ
- พระพุทธรูปมิ่งเมือง
- วนอุทยานโกสัมพี