ตูบต่อเล้า อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

แหล่งผลิต/ที่มา สถาบันวิจัยรุขเวช มหาวิทยาลัยมหาสารคาม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

        เรือนเหย้ากึ่งถาวรชนิด "ตูบต่อเล้า" เป็นเรือนที่อิงเข้ากับตัวเล้าข้าว ซึ่งมีอยู่เกือบทุกครัวเรือน มีลักษณะคล้ายเพิงหมาแหงนทั่วไป ด้านสูงจะไป อาศัยโครงสร้างของเล้าข้าวเป็นตัวยึด ต่อหลังคาลาดต่ำลงไปทางด้านข้างของ ล้า แล้วใช้เสาไม้จริงตั้งรับเพียง ๒-๓ ต้น มุงหลังคา ด้วยหญ้าหรือสังกะสี ยกพื้นเตี้ยๆ กั้นฝาแบบชั่วคราว อาศัยกันไปก่อนสักระยะหนึ่ง พอตั้งตัวได้ จะย้ายไปปลูกเรือนใหญ่ถาวรอยู่เอง

        เรือนเหย้ากึ่งถาวรชนิด "ตั้งต่อติน" เป็นเรือนพักอาศัยที่แยกตัวออก จากเรือนใหญ่ทำนองเดียวกับ "ตูบต่อเล้า" แต่จะดูเป็นสัดส่วน มากกว่า ขนาด ของพื้นที่ค่อนข้างน้อย กว้างไม่เกิน ๒ ม. ยาวไม่เกิน ๕ ม. นิยมทำ ๒ ช่วงเสา คำว่า "ตั้งต่อดิน" เป็นคำเรียกของชาวไทยอีสานที่ หมายถึง ตัวเสาตั้งจะฝัง ถึงดิน และใช้ไม้ท่อนเดียวตลอดสูงขึ้นไปรับอกไก่

         ปัจจุบันตั้งแส เสดงอยู่สถาบันวิจัยรุขเวช มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตำบล พระธาตุนาดูน อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม